قدمت مسجد صاحب الزمان (عج) بنمانع

مسجد صاحب الزمان (عج) بنمانع قدمتي در حدود 120 سال دارد، بعد از مهاجرت زرتشتيان، توسط «حاج مبارك» احداث گرديد ولي با گذشت ايام، اين مسجد كهنه و قديمي گشت تا جايي كه در نقشه هاي جامع آن دوران، نام « مسجد مخروبه » بر آن نهاده شد و در سال 1338 ( هـ . ش ) توسط مرحوم « حاج عبدالرسول اشعري » از اهالي خير و نيكوكار محل، تجديد بنا شد كه البته خود او، جزو نخستين خادمان آن گرديد.

برنامه های مراسم عزاداری سالار شهیدان دهه اول محرم

برنامه های مراسم عزاداری سالار شهیدان دهه اول محرم

تاريخچه محله بنمانع

محله‌ي « بنمانع » كه يكي از قديمي ترين محلات شهرستان  «بوشهر» محسوب مي شود، ازسمت شمال به دانشگاه پيام نور، از جنوب به مسجد «امام جعفر صادق» (مسجدجفره‌ي عليباش)، از شرق به خيابان « شهيد عاشوري» و از جهت مغرب به خيابان « شهيد چمران » محدود مي‌شود.

سابقه‌ي تاريخي اين محل قديمي، بر اساس مدارك موجود و نقل قول از بزرگان محل ، به حدود دويست سال پيش، يعني زماني كه گروهي از شيعيان ، بر اثر ظلم و ستم قبايل سني ناصبي و عشيره هاي عربي ساكن در منطقه ي «بحرين» به جنوب ايران مهاجرت كردند، برمي‌گردد. البته سالها پيش از اينكه، آن‌ها در اين محل به دامداري و كشاورزي مشغول شوند، تعدادي از خانواده‌هاي زرتشتي در آن سكونت داشتند و از راه دامپروري و كشاورزي، روزگار مي‌گذراندند. بنمانع يا بن مانع يا به عبارت ساده تر، «بند‌مانع» نيز از همان زمان گبر نشيني و سكونت زرتشتيان به جا مانده است. درآن زمان، بزرگ و حاكم اين قوم زرتشتي براي حفظ و حراست از كيان و موجودي خود، دستور داده بود كه اهالي، ساختمان‌هاي خود را بلند و با ارتفاع دو طبقه بنا كنند و در ضمن كوچه‌هاي بين اين ساختمان‌ها، نيز عرض كمتر از 2 متر داشته باشد تا سوار كاران دشمن، به راحتي در آن تردد نكنند.

 به علاوه براي هر يك از گذرگاههاي منتهي به كوچه ي اصلي نيز دري گذاشته شده بود كه شب‌ها بسته مي‌شد. در اين محل، مأموريني موسوم به كوتوال‌ها، شب تا صبح پاس مي دادند و به هيچ رهگذري، اجازه‌ي ورود به محل يا آبادي را نمي دادند. (نمونه هايي از اين ساختمان ها و گذرگاه‌ها، تا چند دهه‌ي قبل در بعضي نقاط محـل به چشـم مي‌خـورد كه متأسـفانه، مورد

تعرض سازمان توسعه و زيبا سازي شهري قرار گرفت. ) اما اين بساط،از يك طرف با توسعه‌ي آيين اسلام و انقراض حكومت‌هاي زرتشتي و حضور شيعيان در اين محل و از طرف ديگربا تجمع پيروان دين زرتشت و توسعه امر كشاورزي در استان فارس، به تدريج  برچيده شد.

محله‌ي «بنمانع» از نظر موقعيت جغرافيايي و زمين‌هاي كشاورزي، همواره مورد توجه اهالي منطقه بوده به نحوي كه در ادوار گذشته، محل قشلاق اهالي ديگر مناطق استان «بوشهر» بوده و اين مردم، در ماهأ‌هاي گرم سال، خصوصاً تابستان، جهت استفاده از طبيعت و آب و هواي مناسب، در اين محل، سكني مي‌گزيدند.

آثار تاريخي به جا مانده، همگي گوياي قدمت تاريخي محله‌ي «بنمانع» است ام‍ّا متاسفانه تعداد زيادي از اين آثار، كاملاً تخريب شده و بقاياي بعضي نيز در شرف تخريب مي باشد. در زير، به تعدادي از اين آثار اشاره مي‌شود:

1- عمارت «زاير عبدالله خان»، عبدالله خان كه بزرگ و حاكم محلي و حاضر در ائتلاف عليه انگليسي ها بوده است. اين عمارت زيبا را در ميان حياطي بزرگ، در جوار مسجد فعلي « بنمانع » بنا نهاده است . البته اين ساختمان مشتمل بر دو برج بلند براي حراست و ديدباني قراولان از محل نيز بوده است كه متأسفانه، با گذشت ايام ، تخريب شده است.

محل واقع شده است . يكي دو دهه قبل ، بقاياي اين عمارت در حياطي بزرگ قرار داشت و آثار به جا مانده از كوچه‌ها و گذرگاههاي باريك و كم عرض ضلع شرقي آن ، به خوبي نمايان بود ولي در حال حاضر ، جز قسمتي از ضلع شمالي ساختمان ، چيزي باقي نمانده است.

4- عمارت « خالو عباس » از ديگر آثار تاريخي محل به شمار مي‌رفت كه متأسفانه، سالها پيش، تخريب  و در مكان‌آن، دبيرستان دخترانه‌ي «سعيدي»، بنا نهاده شد.

5- « بست قيصر»: اين مكان كه در جنوب غربي محله ي « بنمانع » قرار داشت، محل بازي چوگان زرتشتيان مقيم محسوب مي شد كه توسط شخصي موسوم به « قيصر انگليسي » ، احداث گرديد و بنابر اين ، به همين نام نيز شهرت گرفت.

6- عمارت «حاج حسين رضا كرم پور»: اين عمارت بزرگ كه سالها پيش بخش وسيعي از قسمت شمالي محله ي قديم  «بنمانع»  را در بر مي‌گرفت، محل استراحت و استقرار وابستگان كنسولگري و افسران قشون انگليسي محسوب مي‌شد، هم اكنون بقاياي اين عمارت در ضلع شمالي مسجد «صاحب الزمان (عج) » « بنمانع » قرار دارد. در حفاري هايي كه در بناهاي قديمي و در نزديكي مكاني معروف به « امامزاده سيد مغربي» به عمل آمده، تعداد زيادي كوزه ي گلي، موسوم به «منكل» پيدا شد. درون بعضي از اين كوزه ها كه به صورت زوج ، در كنار هم قرار داشتند، تخم توله (نوعي گياه محلي) و دربعضي ديگر، بقاياي اسكلت انسان يافت شد (گويا باور مردم در آن زمان، چنين بود كه مردگان در عالم ديگر، به غذا احتياج خواهند داشت.) متأسفانه، به دليل عدم اطلاع مردم محل و فقدان فعاليت محسوس ميراث فرهنگي در شهر «بوشهر»،تمامي اين آثار تخريب گشتند.

7 ـ مسجد صاحب الزمان (عج): اين مسجد كه قدمتي در حدود 120 سال دارد، بعد از مهاجرت زرتشتيان، توسط «حاج مبارك» احداث گرديد ولي با گذشت ايام، اين مسجد كهنه و قديمي گشت تا جايي كه در نقشه هاي جامع آن دوران، نام « مسجد مخروبه » بر آن نهاده شد و در سال 1338 ( هـ . ش ) توسط مرحوم « حاج عبدالرسول اشعري » از اهالي خير و نيكوكار محل، تجديد بنا شد كه البته خود او، جزو نخستين خادمان آن گرديد.

در حال حاضر، اهالي محل را مردماني از نسل اولين مهاجريني، كه از شهرستان « دشتي » به اين محل ، نقل مكان نموده اند و معدود خانواده هايي از اهالي « جفره عليباش » (كه پس از توسعه پايگاه هوايي « بوشهر » به اجبار از محل خود خارج و ساكن اين محل گشتند.) تشكيل مي‌دهند.

در دهه‌هاي اخير و در پي حركات مردمي، به رهبري امام خميني(ره) مسجد بنمانع و حسينيه اي كه قبلاً در جوار مسجد قرار داشت ، محل تجمع جوانان پر شور بود كه با چوب و چماق به نگهباني از محل و مردم ، مي پرداختند . ازآن جايي كه اين محل به علت هم جواري با پايگاه هوايي، در حلقه تهديدات بيشتري نسبت به ساير محلها قرار داشت ولي با اين وجود جوانان پرشور محل، شجاعانه، از حريم محله و نواميس خود دفاع مي‌كردند و بارها در تنها جاده ي منتهي به پايگاه هوايي « بوشهر » ، راه را بر نيروهاي

طاغوت مي بستند و به اين ترتيب جلوي سركوب حركت‌هاي مردمي را در مركز شهرمي گرفتند و سهم بزرگي در اوج گرفتن فعاليت هاي مردمي ايفا مي‌كردند.

پـس از پيروزي انقلاب اسلامي ، حركت مردمي تداوم يافت و بنا به 

فرمان امام خميني (ره) مبني بر تشكيل بسيج مستضعفان ، گروه مقاومت مسجد محل به نام حضرت ولي عصر( عج) نام گذاري و ، دوره ي جديدي از حركات مردمي و اسلامي آغاز شد. جوانان غيور بسيجي كه حدود نيمي از آنان شهيد يا جانباز شده  و يا ساليان سال ، در جبهه مبارزه كرده اند، در گروه مقاومت محل اجتماع كرده و  پايه گذار گروهي شدند كه امروز به بركت خون شهيدان و نام مقدس امام زمان( عج) داراي سه گروه مقاومت فعال در قالب يك پايگاه به نام « امام جعفر صادق (ع) » در محله ي  بنمانع و محله‌ي جفره‌ي ماهيني مي باشند.

تلاقي مبارزات مردمي با حركات انقلابي جوانان، در دو محله‌ي  بنمانع و جفره ماهيني كه از دير باز داراي اشتراكات فرهنگي و اجتماعي فراواني بوده اند، علاوه بر انسجام هر چه بيشتر گروه مقاومت ، موجب شد تا با ياري جوانان غيور آن خطه ، راه دريا و ساحل، بر سود جويان اقتصادي و عناصر در حال فرار از كشور و قاچاقچيان مسدود گردد.بر همين اساس حضور محسوس و پر خير و بركت جوانان غيرتمند جفره ماهيني و بنمانع در انسداد محدوده اي از مرز ساحلي كشور، از درخشندگي خاصي برخوردار است.

پس از تثبيت انقلاب اسلامي ، اين نهال نوپا، با دسيسه هاي متعددي روبه رو شد كه مهمترين آن ها، جنگ تحميلي توسط رژيم صدام و حاميان آن بود كه با تجاوز به خاك مقدس جمهوري اسلامي ايران قسمت‌هاي زيادي از آن را به اشغال در آوردند. اين موضوع آزمايش بزرگي را پيش روي جوانان انقلابي محل قرار داد و از همان ابتداي جنگ، تعدادي از جوانان محل به عشق پيوستن به رزمندگان اسلام از طريق ستاد جنگهاي نامنظم « شهيد چمران » كه فرماندهي آن را در بوشهر شهيد والا مقام « عليرضا ماهيني » به عهده داشت، وارد عرصه ي نبرد شدند. وجود جوانان غيرتمند محل (كه پرچمداران آنها ، هم اينك در جوار حضرت باري تعالي آرام گرفته‌اند) در اركان تصميم گيري جنگ هاي نامنظم بوشهر، نشان از لياقت و شايستگي آن رادمردان  داشت به علاوه پيوستن جوانان محل به اين ستاد و حضور در ميادين نبرد با دشمنان بعثي، عليرغم كمبود آموزش نظامي و تجربه ي جنگي و بعضاً قلت سن ، نمايه و سمبل جاودان مجاهدتهاي جوانان در اين محل است .

به همين نسبت نيز جمع آوري كمك هاي مردمي و ارسال آن به جبهه ها و صفوف به هم فشرده ي بدرقه ي اهالي محل هنگام اعزام رزمندگان به جبهه و تجليل از جانبازي ها و مجاهدتهاي آنان در برهه هاي مختلف و پذيرايي از مهاجرين جنگ تحميلي با آغوش باز و اسكان‌ آنها در منازل خود و صدها نمونه خدمات ديگر، همگي نشان از اعتقاد و ايمان والاي اهالي ، به اسلام و جمهوري اسلامي و حقانيت‌ آن دارد كه به يقين مي توان گفت از نظر آمار ارائه خدمات در سطح شهرستان با توجه به بافت كارگري و درآمد كم اهالي ، بي نظير است.

 اين حركت تا پايان جنگ تحميلي ، ادامه يافت و ثمره ي اين مجاهدتهاي خالصانه، تقديم بيست و پنج شهيد گرانقدر به نهال نوپاي انقلاب و اسلام عزيز و همچنين خيل زيادي از جانبازان و مجروحين جنگ تحميلي است كه ياد و خاطره ي آنها ، در جاي جاي محل  عيان است و جان بركفان حاضر نيز مصداق آيه ي شريفه «و منهم من قضي نحبه و منهم من ينتظر و ما بدلوا تبديلا» گوش بفرمان ولي و علي زمان، آماده نثار جان و هستي خود مي‌باشند.

 از مراكز مذهبي فرهنگي آموزشي و بهداشتي و ورزشي موجود در اين محل ،مي توان به مركز آموزش مديريت دولتي و دانشگاه پيام نور (واقع در خيابان شهيد چمران، مركز خدمات بهداشتي درماني « شهداي خيبر»، دبستان «شهيد عاشوري»، مدرسه قديمي « مفتون »، مدرسه راهنمايي « شهيد زاهدي» ، دبيرستان « محدثه » ( سعيدي  )، مسجد «صاحب الزمان (عج)»، حسينيه‌ي « ابوالفضل العباس (ع) »، حسينيه ي « ميثم » ( اين دو حسينيه با كمكهاي افراد خير و مردمي بنا شده ) و سه باشگاه فرهنگي ـ ورزشي « جم » و « فجر » « بنمانع » و « سكان » «جفره‌ي ماهيني » اشاره كرد.